10. sınıf Felsefe / Konu
2. Ünite: Felsefe, Mantık Ve Argümantasyon
2. Ünite: Felsefe, Mantık Ve Argümantasyon kapsamında kavramlar ve günlük yaşam örnekleri.
Önerme
Doğru ya da yanlış değeri alabilen yargı bildiren ifadedir.
Örnek: Bir sınıf, pencereyi kapat emri ile pencere açıktır yargısını mantıksal değer alabilmeleri bakımından ayırır.
Yaygın yanılgı
Her emir cümlesi mutlaka doğru veya yanlış bir yargıdır.
Öncül
Bir çıkarımda sonucu desteklemek için kullanılan yargıdır.
Örnek: Bütün memeliler omurgalıdır ve yunus memelidir ifadeleri, yunusun omurgalı olduğu sonucuna dayanak yapılır.
Yaygın yanılgı
Bir akıl yürütmede öncül, yalnızca ulaşılmış sonucun başka adıdır.
Tümdengelim
Öncüller doğru kabul edildiğinde sonucun zorunlu çıkmasını hedefleyen akıl yürütmedir.
Örnek: Bütün karelerin dört kenarı olduğu ve çizilen şeklin kare olduğu kabul edilerek şeklin dört kenarlı olduğu çıkarılır.
Yaygın yanılgı
Geçerli tümdengelimde doğru öncüllerden yanlış sonuç çıkması mümkündür.
Tümevarım
Gözlenen örneklerden gözlenmemiş durumlara veya genel bir yargıya uzanan akıl yürütmedir.
Örnek: Araştırmacı farklı zamanlarda gözlediği metal örneklerinin ısınınca genleşmesinden genel bir beklenti geliştirir.
Yaygın yanılgı
Sınırlı örneklerden yapılan her genelleme mantıksal olarak kesin olmak zorundadır.
Analoji
İki durumun bilinen benzerliklerinden başka bir benzerlik olabileceği sonucuna ulaşmaktır.
Örnek: İki gölün benzer ekolojik koşullarından hareketle birindeki türün diğerinde de bulunabileceği düşünülür.
Yaygın yanılgı
İki şeyin bir yönden benzemesi, bütün yönlerden aynı olduklarını kanıtlar.
Çelişmezlik ilkesi
Bir yargı ile değillemesi aynı anlam, zaman ve bakımdan birlikte doğru olamaz.
Örnek: Aynı kapının aynı anda tamamen açık ve tamamen açık olmadığını söyleyen iki yargı birlikte değerlendirilir.
Yaygın yanılgı
Aynı anlam ve koşullarda bir yargı ile değillemesi birlikte doğru olabilir.
Geçerlilik
Bir çıkarımda öncüller doğruysa sonucun yanlış olamaması biçimsel özelliğidir.
Örnek: İçeriği gerçekte yanlış bir varsayımdan kurulan çıkarımın yine de doğru mantıksal biçime sahip olup olamayacağı incelenir.
Yaygın yanılgı
Bir argüman geçerliyse bütün öncüllerinin gerçekte doğru olduğu da kanıtlanmıştır.
Kişiye saldırı safsatası
İddiayı değerlendirmek yerine iddia sahibinin ilgisiz özelliğini hedef almaktır.
Örnek: Bir öğrenci çevre önerisini tartışmak yerine öneriyi getirenin kıyafetini küçümser.
Yaygın yanılgı
Bir konuşmacının kıyafeti kötü ise savunduğu çevre önerisi de mantıksal olarak yanlıştır.
Çoğunluğa başvurma safsatası
Bir iddianın doğruluğunu yalnızca çok kişinin ona inanmasına dayandırmaktır.
Örnek: Bir reklam, ürün hakkındaki bilimsel iddiayı yalnızca milyonlarca kişinin onu beğenmesiyle savunur.
Yaygın yanılgı
Bir düşünceye inananların sayısı arttıkça onun doğruluğu mantıksal olarak garanti edilir.
Yanlış neden safsatası
Yeterli dayanak olmadan ardışıklığı veya birlikte değişimi neden ilişkisi saymaktır.
Örnek: Bir takım yeni forma giydikten sonra kazandığı için zaferin yalnızca formadan kaynaklandığı ileri sürülür.
Yaygın yanılgı
Bir olay diğerinden sonra oluyorsa ilki mutlaka ikincinin tek nedenidir.
Bu konunun sorularıBütün Felsefe konuları
Kavram notları tam ders kitabının veya uzman incelemesinin yerine geçmez.