10. sınıf Felsefe / Konu
3. Ünite: Varlık Felsefesi
3. Ünite: Varlık Felsefesi kapsamında kavramlar ve günlük yaşam örnekleri.
Ontoloji
Varlığın ne olduğunu, temelini ve var olma biçimlerini sorgulayan felsefe alanıdır.
Örnek: Bir tartışmada bir nesnenin fiyatından değil ne anlamda var olduğundan söz edilir.
Yaygın yanılgı
Ontoloji yalnızca nesnelerin piyasa değerini ölçer.
Materyalizm
Varlığın temelini maddeyle açıklayan yaklaşımdır.
Örnek: Bir düşünür zihinsel olayları açıklarken maddi süreçleri varlığın temel gerçekliği sayar.
Yaygın yanılgı
Materyalizm, maddi varlığın bulunmadığını ve yalnız düşüncelerin var olduğunu savunur.
İdealizm
Varlığın temelinde düşünsel veya zihinsel olanı öne çıkaran yaklaşımlar ailesidir.
Örnek: Bir düşünür duyulur nesneleri açıklarken asıl gerçekliği düşünsel ilkelere dayandırır.
Yaygın yanılgı
İdealizm her biçiminde düşünsel gerçekliği reddederek yalnız maddeyi temel alır.
Düalizm
Varlığı birbirine indirgenemeyen iki temel ilkeyle açıklayan yaklaşımdır.
Örnek: Bir filozof zihnin ve bedenin farklı temel nitelikler taşıdığını, birinin diğerine indirgenemeyeceğini savunur.
Yaygın yanılgı
Düalizm, bütün varlığı yalnızca tek tür temel gerçekliğe indirger.
Monizm
Varlığı tek temel ilkeye ya da töze dayandıran yaklaşımdır.
Örnek: Bir düşünür dünyadaki çeşitliliğin gerisinde yalnız bir temel gerçeklik bulunduğunu ileri sürer.
Yaygın yanılgı
Monizme göre gerçeklik mutlaka birbirinden bağımsız iki temel tözden oluşur.
Oluş düşüncesi
Varlığı durağanlık yerine değişim ve süreç üzerinden anlamlandırır.
Örnek: Bir filozof nehirdeki suyun sürekli değişmesini gerçekliğin süreç niteliğini açıklamak için kullanır.
Yaygın yanılgı
Oluş düşüncesi değişimin her durumda yalnızca görünüş olduğunu savunur.
Töz
Değişen özelliklerin taşıyıcısı veya kendi başına var olan temel olarak ele alınan kavramdır.
Örnek: Bir nesnenin rengi ve biçimi değiştiğinde bu özellikleri taşıyan şeyin ne olduğu sorulur.
Yaygın yanılgı
Töz, bir varlığın yalnız o anda görünen rengiyle aynı anlama gelir.
Öz
Bir şeyi o şey yapan temel nitelik veya nitelikler bütünüdür.
Örnek: Bir tartışmacı masanın boyası değişse de masa sayılmasını sağlayan nitelikleri araştırır.
Yaygın yanılgı
Öz, bir varlığın rastlantısal ve değişebilir her ayrıntısının toplamından ibarettir.
Realizm
Varlığın veya gerçekliğin onu bilen özneden bağımsızlığını savunan yaklaşımdır.
Örnek: Hiç kimse bakmadığında da dağın varlığını sürdürdüğü ileri sürülür.
Yaygın yanılgı
Realizm, bir şeyin var olmasını her durumda birinin onu algılamasına bağlar.
Nihilizm: ontolojik anlam
Bu bağlamda varlığı reddetme yönündeki radikal yaklaşımdır; ahlaki nihilizmle aynı sorun değildir.
Örnek: Bir felsefe metni değerlerin değil, herhangi bir şeyin var olduğunun bile reddini tartışır.
Yaygın yanılgı
Ontolojik nihilizm yalnızca sanat zevklerinin kişiden kişiye değiştiğini söyler.
Bu konunun sorularıBütün Felsefe konuları
Kavram notları tam ders kitabının veya uzman incelemesinin yerine geçmez.